Beej se bajar tak
 खोजें
 / 
 / 
પાક પર હવામાન પરિવર્તનની અસરો

પાક પર હવામાન પરિવર્તનની અસરો

लेखक - Dr. Pramod Murari | 5/5/2021

આબોહવા પરિવર્તનની અસર તમામ ક્ષેત્રોમાં જોવા મળી રહી છે. કૃષિ ક્ષેત્ર પણ આમાંથી બાકાત નથી. વાતાવરણમાં બદલાવના કારણે ખેતી કરવામાં આવતા પાકને ઘણી અસર થઈ રહી છે. આ પાકોમાં ડાંગર, ઘઉં, મકાઈ, સરસવ, બટાટા, જુવાર, કપાસ, નાળિયેર વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

કૃષિ મંત્રાલયના અહેવાલો અનુસાર, તાપમાનમાં પ્રતિ ડિગ્રી વધારાથી ઘઉંના ઉત્પાદનમાં 6,000 કિલોગ્રામ સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. ડાંગરના ઉત્પાદનમાં પણ 4 થી 6 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જો કે ડાંગરની ખેતી પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે તો તાપમાનમાં વધારાને કારણે તેના ઉત્પાદનમાં 17 થી 20 ટકાનો વધારો શક્ય છે. ભવિષ્યની વાત કરીએ તો વર્ષ 2050 સુધીમાં મકાઈના ઉત્પાદનમાં 18 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. બટાકાના ઉત્પાદનમાં પણ 6 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. આબોહવા પરિવર્તન પણ કેટલાક પાકો માટે ફાયદાકારક છે. 2030 થી 2028 સુધીમાં સોયાબીનનું ઉત્પાદન 13 ટકા વધવાની ધારણા છે. કેરળ, તમિલનાડુ, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં પણ નારિયેળનું ઉત્પાદન વધી શકે છે.

આબોહવા પરિવર્તનની અસર માત્ર પાકની ઉપજ પૂરતી મર્યાદિત નથી. જેના કારણે પાકની ગુણવત્તા પર પણ વિપરીત અસર પડી રહી છે. વાતાવરણમાં કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વધવાને કારણે પાકમાં પ્રોટીન, ઝીંક, આયર્ન વગેરે પોષક તત્વોની માત્રામાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

આબોહવામાં આવેલા બદલાવના કારણોની વાત કરીએ તો તેમાં પરસળ સળગાવવાનું મુખ્ય કારણ છે. રિપોર્ટમાં આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ આપણા દેશમાં દર વર્ષે 550 થી 620 મેટ્રિક ટન સ્ટ્રોનું ઉત્પાદન થાય છે. જેમાંથી 15.9% બળી ગયો છે. ડાંગર, 22 ટકા ઘઉં અને 20 ટકા શેરડીનો કુલ સળગતા સ્ટ્રોના 40 ટકા હિસ્સો છે. ડાઈઓક્સાઈડ, મિથેન અને કાર્બન મોનોક્સાઇડ જેવા હાનિકારક વાયુઓ સ્ટબલ સળગાવવાથી બહાર આવે છે. સ્ટબલ સળગાવવાથી નીકળતો આ ગેસ ગ્લોબલ વોર્મિંગનું કારણ છે.

જંતુનાશકોનો ઉપયોગ પર્યાવરણ માટે પણ ખૂબ જ નુકસાનકારક છે. જંતુનાશકોમાં ઘણાં હાનિકારક રસાયણો હોય છે, જે જમીનના પ્રદૂષણની સાથે વાયુ અને જળ પ્રદૂષણનું કારણ બને છે. આ સમસ્યાઓથી બચવા માટે ઓર્ગેનિક ખેતીની પદ્ધતિ અપનાવવી ફાયદાકારક સાબિત થશે.

ઓર્ગેનિક ખેતીના ઘણા ફાયદા

  • કાર્બનિક ખાતરોમાં નાઈટ્રોજન પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. તેથી ખેડૂતોને નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતર આપવાની જરૂર નથી. આ રીતે ખાતર પરનો ખર્ચ પણ ઓછો આવે છે.

  • જમીનની પાણી ધારણ કરવાની ક્ષમતા વધે છે.

  • પાકની ગુણવત્તા સારી છે.

  • આપણા સ્વાસ્થ્ય પર પણ કોઈ ખરાબ અસર પડતી નથી.

પાકની ઉપજ અને ગુણવત્તામાં હવામાન પરિવર્તનની અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને આપણે સજીવ ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ.

આ પણ વાંચો:

અમને આશા છે કે આ માહિતી તમારા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. જો તમને આ માહિતી પસંદ આવી હોય, તો કૃપા કરીને આ પોસ્ટને લાઈક કરો અને અન્ય ખેડૂત મિત્રો સાથે પણ શેર કરો. જેથી કરીને આ માહિતી વધુને વધુ ખેડૂતો સુધી પહોંચી શકે. અમને ટિપ્પણીઓ દ્વારા આ સંબંધિત તમારા પ્રશ્નો પૂછો. કૃષિ સંબંધિત અન્ય રસપ્રદ અને માહિતીપ્રદ માહિતી માટે ગ્રામ્ય વિસ્તારો સાથે જોડાયેલા રહો.

0 लाइक और 0 कमेंट
यह भी पढ़ें -
खेती के साथ करें पशु पालन, होगा अधिक लाभ
खेती के साथ करें पशु पालन, होगा अधिक लाभ
संबंधित वीडियो -
चंदन की खेती में कितनी लागत एवं कितना मुनाफा?

कृषि विशेषज्ञ से मुफ़्त सलाह के लिए हमें कॉल करें

farmer-advisory

COPYRIGHT © DeHaat 2022

Privacy Policy

Terms & Condition

Contact Us

Know Your Soil

Soil Testing & Health Card

Health & Growth

Yield Forecast

Farm Intelligence

AI, ML & Analytics

Solution For Farmers

Agri solutions

Agri Input

Seed, Nutrition, Protection

Advisory

Helpline and Support

Agri Financing

Credit & Insurance

Solution For Micro-Entrepreneur

Agri solutions

Agri Output

Harvest & Market Access

Solution For Institutional-Buyers

Agri solutions

Be Social With Us:
LinkedIn
Twitter
Facebook